Interview met Jolien Wolbert: Nieuw inzicht in de ziekte van Parkinson

Nieuws
7 May 2026

Wat houdt uw onderzoek in?

Jolien Wolbert: “Ik werk als postdoc in het lab van Kerensa Broersen aan de Universiteit van Twente en onderzoek de ziekte van Parkinson met organoïden – dat zijn mini-3D structuren die we vanuit stamcellen kweken en met elkaar verbinden. Door deze minihersenen te bestuderen, hopen we beter te begrijpen hoe de ziekte ontstaat en zich verspreidt.”

Wat gebeurt er precies in het lichaam bij parkinson?

Wolbert: “Bij parkinson verdwijnen dopaminerge cellen in de hersenen, waardoor dopamine minder of niet goed wordt aangemaakt. Dat veroorzaakt de bekende symptomen zoals tremoren, stijfheid en traag bewegen. De schade wordt grotendeels veroorzaakt door het eiwit alfa-synucleïne. Als dit verkeerd gevouwen eiwit klontert, raakt de cel overbelast en sterft uiteindelijk. Het fascinerende is dat vooral dopaminerge neuronen worden getroffen, terwijl andere neuronen grotendeels intact blijven.”

Waarom kijken jullie ook naar de darmen?

Wolbert: “Onderzoek laat zien dat alfa-synucleïne-aggregaten vaak al in de darmen aanwezig zijn voordat de eerste hersensymptomen optreden. Darmproblemen zoals obstipatie kunnen vroege signalen zijn. We denken dat de aggregaten via de nervus vagus – een zenuwbaan die de darmen met de hersenen verbindt – naar het brein reizen. Daarom noemen we parkinson soms een ‘body-first disease’.”

Wat bedoelt u met verspreiding van het eiwit tussen cellen?

Wolbert: “Wanneer een cel ziek wordt door verkeerd gevouwen alfa-synucleïne, kan dit gedrag worden doorgegeven aan de naburige cel. Zo verspreidt de ziekte zich. Het immuunsysteem probeert dit afval op te ruimen, maar dat kan nieuwe ontstekingsreacties veroorzaken. Zo ontstaat een voortdurende cyclus van schade en herstel.”

Hoe helpt onderzoek met organoïden en organ-on-chip modellen?

Wolbert: “Het bestuderen van parkinson in echte patiënten kan niet. Post-mortem onderzoek en diermodellen geven inzicht, maar hebben beperkingen. Daarom gebruiken we organoïden, die we uit menselijke stamcellen kweken. Door organoïden van hersenen, darmen en de nervus vagus te combineren in assembloïden of organ-on-chip-systemen, kunnen we de communicatie tussen cellen bestuderen. Dit biedt een ethisch alternatief voor dierproeven en geeft inzicht in het ziekteproces.”

Hoe volgt u wat er in individuele cellen gebeurt?

Wolbert: “We gebruiken fluorescente kleurenlabels, waardoor we onder de microscoop kunnen zien welke genen en eiwitten actief zijn en hoe cellen communiceren. Zo kunnen we ontdekken waar het misgaat en welke interacties kritisch zijn bij parkinson.”

Wat hoopt u met dit onderzoek te bereiken?

Wolbert: “Het fundamentele doel is te begrijpen hoe parkinson ontstaat en zich verspreidt. Als we weten waar het misgaat, kunnen we mogelijk ingrijpen en de ziekte voorkomen. Bovendien biedt dit onderzoek een platform voor medicijntests die sneller, efficiënter en meer ethisch verantwoord zijn dan proeven op mensen of dieren.”

Wat betekent dit onderzoek voor patiënten?

Wolbert: “Op de lange termijn kan dit onderzoek helpen bij vroegtijdige diagnose, snellere medicijntests en beter begrip van hoe het immuunsysteem en neuronen samenwerken bij parkinson. Het kan ook de basis vormen voor nieuwe therapieën.”

Wat trekt u persoonlijk aan in dit onderzoek?

Wolbert: “Ik ben gefascineerd door neuro-immunologie en wil begrijpen hoe het brein en immuunsysteem samenwerken en soms tegen ons werken. Parkinson laat zien hoe een eiwit een reis maakt van de darmen naar het brein, en hoe cellen daarbij onderling communiceren. Dat intrigeert me enorm.”

Wil je meer weten en op de hoogte blijven van het laatste onderzoek? Meld je dan nu aan voor de digitale nieuwsbrief. Zo blijf je altijd op de hoogte van de laatste stand van zaken,