Het nabootsen van veroudering in hersenorganoïden om parkinson te bestuderen
- Veroudering
- Hoofdonderzoeker: dr. Vanessa Donega, Amsterdam UMC
- In samenwerking met: prof. Elga de Vries en andere wetenschappers
- Projectduur: 48 maanden
- Aangevraagd budget: €403.099
Doelstellingen
Parkinson is de snelst groeiende neurologische aandoening, met wereldwijd meer dan zes miljoen patiënten. Veroudering is een belangrijke risicofactor, maar het is nog onduidelijk hoe dit precies bijdraagt aan de ontwikkeling van de ziekte.
Onderzoekers gebruiken vaak hersenorganoïden (klompjes hersencellen gekweekt in het lab) om de ziekte te bestuderen. Het probleem? Deze modellen lijken op jonge, ontwikkelende hersenen, terwijl parkinson vooral bij ouderen voorkomt.
Dit onderzoek wil een midbrain-organoïde model ontwikkelen dat veroudering nabootst, zodat we beter kunnen begrijpen hoe veroudering het risico op parkinson verhoogt. Dit kan helpen bij het ontwikkelen van effectievere behandelingen die de ziekte afremmen of stoppen, in plaats van alleen de symptomen te bestrijden.
Onderzoeksdetails
Met behulp van geïnduceerde pluripotente stamcellen (iPSCs) – cellen die zich kunnen ontwikkelen tot elk type hersencel – gaan de onderzoekers midbrain-organoïden maken. Dit hersengebied wordt het meest aangetast bij parkinson.
Om deze mini-hersenen kunstmatig te laten verouderen, gebruiken ze drie methoden:
1. Telomeerverkorting: telomeren (de beschermkapjes van DNA) worden korter bij veroudering.
2. Remming van neddylatie: een proces dat betrokken is bij celveroudering en neurodegeneratie.
3. Inductie van DNA-schade: cellen stapelen schade aan het DNA op naarmate ze ouder worden.
Daarna vergelijken de onderzoekers deze ‘verouderde’ organoïden met gewone organoïden om te zien hoe veroudering dopamineproducerende zenuwcellen aantast en de ophoping van alfa-synucleïne (een eiwit gelinkt aan parkinson) beïnvloedt.
Daarnaast bestuderen ze hoe ontsteking in de hersenen (veroorzaakt door microglia, de immuuncellen van de hersenen) de ziekte verergert.
Gewenste resultaten
Door veroudering na te bootsen in organoïden, willen de onderzoekers begrijpen hoe veroudering parkinson beïnvloedt op cellulair en moleculair niveau. Ze willen een realistisch labmodel creëren dat de verouderde hersenen weerspiegelt en nieuwe behandelingen testen op een nauwkeuriger parkinson-model. Ook gaan ze onderzoeken hoe hersenontsteking parkinson-symptomen verergert.
De resultaten kunnen de weg vrijmaken voor nieuwe therapieën die parkinson aanpakken voordat ernstige symptomen optreden.
Betekenis voor patiënten, onderzoekers en financiers
Voor onderzoekers helpt een beter model bij het bestuderen van de ziekte en andere neurodegeneratieve aandoeningen. Voor medicijnontwikkelaars maakt dit model het mogelijk om effectievere behandelingen te testen en ziekte-remmende therapieën te ontwikkelen. Voor patiënten en zorgverleners kan inzicht in de relatie tussen veroudering en parkinson leiden tot vroegere diagnoses en betere behandelstrategieën. Voor financieringsorganisaties kan investeren in dit onderzoek de ontwikkeling van gepersonaliseerde geneeskunde voor parkinson versnellen.
Hoe kun je helpen?
Zonder de ruimhartige steun van mensen zoals jij, kunnen wij geen baanbrekend onderzoek steunen. Help je ook mee met een donatie voor onderzoek?