Parkinson onderzoek: de vier onderzoeksdomeinen van Stichting ParkinsonFonds
Bij Stichting ParkinsonFonds financieren we wetenschappelijk onderzoek naar de oorzaken, behandeling en preventie van de ziekte van Parkinson. Ontdek hoe we dat doen en welke onderzoeken we op dit moment mogelijk maken.
Waarom onderzoek naar parkinson essentieel is
Parkinson is een complexe ziekte met meer dan 35 verschillende symptomen, en wetenschappers gaan ervan uit dat meerdere oorzaken een rol spelen bij het ontwikkelen van de ziekte van Parkinson. Nederland telt inmiddels meer dan 65.000 mensen met de ziekte van Parkinson, en dat aantal groeit door de vergrijzing. Wereldwijd wordt parkinson bovendien gezien als de snelst groeiende hersenziekte van dit moment. Juist daarom is onderzoek dat zich niet tot één terrein beperkt, zo belangrijk.
Wat gebeurt er met jouw donatie?
Jouw donatie gaat naar wetenschappelijk onderzoek naar de oorzaken van parkinson. We verdelen het geld over vier onderzoeksdomeinen: genen, veroudering, leefstijl en omgeving. Zo benaderen we de ziekte vanuit meerdere invalshoeken. Welke onderzoeken geld krijgen, bepaalt onze internationale Scientific Advisory Board: alleen de meest kansrijke aanvragen worden gesteund. Hoe dat werkt, lees je verderop bij ‘Hoe we onderzoek selecteren’.
De vier onderzoeksdomeinen
Om parkinson vanuit meerdere invalshoeken te begrijpen en te behandelen, delen we het onderzoek op in vier domeinen. Samen vormen deze de kern van ons streven naar een toekomst zonder parkinson.
Genen, de blauwdruk van parkinson
Onderzoek in dit domein richt zich op DNA, erfelijke factoren en de biologische processen binnen cellen. Denk aan whole genome sequencing, waarmee onderzoekers op zoek gaan naar genetische varianten die het risico op parkinson beïnvloeden.
Onderzoek naar genenVeroudering, waarom parkinson vaker op latere leeftijd toeslaat
Parkinson wordt vaak pas gediagnosticeerd op het moment dat 60-80% van de dopamineproducerende hersencellen al is aangetast. Onderzoek naar veroudering probeert te achterhalen waarom het risico met de leeftijd toeneemt, en of eerdere signalen zijn op te sporen.
Onderzoek naar verouderingLeefstijl, hoe voeding, slaap en beweging parkinson beïnvloeden
Voeding, het darmmicrobioom, beweging, slaap en medicatiegebruik kunnen het ontstaan en verloop van parkinson beïnvloeden. Onderzoekers bestuderen bijvoorbeeld hoe beweging en muziek het functioneren van mensen met parkinson kunnen ondersteunen.
Onderzoek naar leefstijlOmgeving, externe factoren die parkinson triggeren
Onderzoek in dit domein richt zich op blootstelling aan toxines, virussen, vervuiling en andere omgevingsfactoren die een rol kunnen spelen bij het ontstaan van parkinson.
Onderzoek naar omgevingActueel onderzoek dat we mogelijk maken
Hieronder een overzicht van de onderzoeken die we op dit moment mogelijk maken, van studies naar vroege opsporing tot onderzoek naar het afremmen van de ziekte.
Hoe hersencellen uitvallen bij Lewy body ziekte
De ziekte van Parkinson, parkinsondementie en dementie met Lewy bodies behoren tot de groep Lewy body-ziekten. Deze aandoeningen hebben een belangrijk biologisch kenmerk gemeen: de ophoping van...
De rol van chaperonne-eiwitten bij parkinson
Door de rol van een nieuw chaperonne-eiwit te onderzoeken, zoeken wetenschappers naar nieuwe inzichten in de genetische oorzaken van parkinson.
Hoe beschermen onze cellen zichzelf tegen schadelijke eiwitklonters?
Dit project onderzoekt hoe menselijke cellen zichzelf mogelijk beschermen tegen schadelijke eiwitklonters die een belangrijke rol spelen bij de ziekte van Parkinson.
Kan een bloedtest parkinson eerder opsporen?
Kan een immuunreactie in het bloed helpen om parkinson eerder op te sporen? Onderzoekers onderzoeken of T-cellen die alfa-synucleïne herkennen hiervoor een betrouwbare biomarker vormen.
Nieuwe manieren om hersencellen te beschermen bij parkinson
Dit onderzoek brengt in kaart hoe hersencellen zichzelf beschermen tegen de schadelijke effecten van alfa-synucleïne, met als doel nieuwe aangrijpingspunten voor behandelingen te vinden.
Kan NOX4-remming de ziekte van Parkinson vertragen?
Onderzoekers bestuderen hoe schadelijke eiwitten zich door de hersenen verspreiden en onderzoeken of het remmen van NOX4 en ferroptosis dit proces kan vertragen.
Ruim 25 jaar onderzoek naar parkinson
Sinds 1998 financierde het ParkinsonFonds bijna 100 onderzoeken, met ruim €35 miljoen van donateurs. Van het eerste genetische onderzoek tot een wereldprimeur in de behandeling: bekijk hoe het onderzoek zich door de jaren heen heeft ontwikkeld, en welke doorbraken we samen mogelijk maakten.
De beginjaren
1998 tot 2009. Een kleine stichting die meteen kiest voor de moeilijkste vraag: waar komt parkinson vandaan?
1998 28 januari
- Mijlpaal
Stichting ParkinsonFonds wordt opgericht. De missie: een oplossing vinden om parkinson te remmen, genezen en uiteindelijk te voorkomen.
- Mijlpaal
1999
- Onderzoek
Eerste parkinsononderzoek met steun van het fonds.
Prof. dr. K.L. Leenders, UMC Groningen
- Onderzoek
2002 t/m 2005
- Onderzoek
Stamcellen in de hersenen van mensen met parkinson.
Prof. dr. E. Hol, Nederlands Herseninstituut
- Onderzoek
2003
- Resultaat
Genetisch onderzoek naar parkinson op jonge leeftijd met succes afgerond.
Prof. dr. V. Bonifati, Erasmus MC
- Onderzoek
De functie van het DJ-1-eiwit.
Prof. dr. P. Heutink, Amsterdam UMC
- Resultaat
2006
- Mijlpaal
Het echtpaar Dorpmans-Wigmans schenkt hun vermogen voor onderzoek. Sinds 2008 financiert hun stichting elk jaar twee projecten, mede voorgeselecteerd door het ParkinsonFonds.
- Mijlpaal
2007
- Onderzoek
Oorzaken en voorspellers van parkinsondementie (MEG-registratie).
Prof. dr. H. Berendse, Amsterdam UMC
- Onderzoek
2008 t/m 2009
- Mijlpaal
Het ParkinsonFonds gaat de Nederlandse Hersenbank steunen. Hersenweefsel van donoren is onmisbaar om theorieën over de ziekte te testen.
- Onderzoek
Het effect van externe ritmes op de mobiliteit van mensen met parkinson.
Dr. E. van Wegen, Amsterdam UMC
- Mijlpaal
Doorbraken
2012 tot 2019. Het onderzoek begint resultaten op te leveren, en sommige veranderen hoe artsen parkinson behandelen.
2012
- Doorbraak
De LEAP-studie toont aan dat vroeg starten met levodopa later geen schade geeft. Neurologen passen hun praktijk erop aan.
Dr. R.M.A. de Bie, Amsterdam UMC
- Onderzoek
Start van onze steun aan het REM-PET-onderzoek: slaapstoornissen als voorbode van parkinson. Sindsdien droegen we ruim €1,8 miljoen bij.
- Doorbraak
2013
- Doorbraak
Ontdekt: mangaan kan leiden tot parkinsonisme.
Prof. dr. V. Bonifati, Erasmus MC
- Onderzoek
Studie van Nederlandse families met de ziekte van Parkinson.
Prof. dr. A.J.W. Boon, Erasmus MC
- Onderzoek
Het effect van lichttherapie bij mensen met parkinson.
Prof. dr. O. van den Heuvel, Amsterdam UMC
- Onderzoek
Adaptieve neuroplasticiteit bij parkinson beter begrijpen.
Dr. J.E. Visser, Radboudumc
- Onderzoek
Een celtherapie voor de ziekte van Parkinson.
Prof. dr. R.J. Pasterkamp, UMC Utrecht
- Doorbraak
2014
- Onderzoek
De genetica van parkinson vanuit een epidemiologisch perspectief.
Prof. dr. M.A. Ikram, Erasmus MC
- Onderzoek
2015
- Onderzoek
De relatie tussen pijn en cognitief functioneren, met betere pijnbehandeling als doel.
Prof. dr. E. Scherder, Amsterdam UMC
- Onderzoek
Gedetailleerd inzicht in de anatomie van de subthalame kern.
Dr. A. Alkemade en prof. dr. B.U. Forstmann, Universiteit van Amsterdam
- Onderzoek
2016
- Onderzoek
ParkinsonThuis: 24-uursmetingen met mobiele technologie, voor een behandelplan op maat.
Prof. dr. B. Bloem, Radboudumc
- Onderzoek
OPTIMIST: voorspellen wie baat heeft bij diepe hersenstimulatie (DBS).
Prof. dr. B. van Hilten en dr. F. Contarino, LUMC
- Onderzoek
2017
- Doorbraak
Ontdekt: een herseneiwit is overactief bij de ziekte van Parkinson.
Prof. dr. J. Verhaagen en dr. K. Bossers, Nederlands Herseninstituut
- Onderzoek
Parkinson in een kweekschaal: hoe voorkomen we dat zenuwcellen afsterven?
Dr. W. Mandemakers, Erasmus MC
- Doorbraak
2018
- Onderzoek
Het afsterven van zenuwcellen voorkomen.
Dr. G.M.J. Segers-Nolten, Universiteit Twente
- Onderzoek
2019
- Doorbraak
Ontdekking over histamine geeft nieuwe aanknopingspunten om parkinson af te remmen of te voorkomen.
Dr. L. Shan, Nederlands Herseninstituut
- Onderzoek
De rol van het LRP10-gen bij het ontstaan van parkinson.
Prof. dr. V. Bonifati en dr. W. Mandemakers, Erasmus MC
- Onderzoek
De rol van de insula in een vroeg stadium van parkinson.
Dr. W. van de Berg (Amsterdam UMC) en dr. F.J. de Jong (Erasmus MC)
- Doorbraak
Naar de oorzaak
2020 tot 2024. Het onderzoek zoekt steeds dieper: in het afweersysteem, in virussen, in slaap.
2020
- Onderzoek
Begint parkinson in het afweersysteem?
Prof. dr. A.M. Dolga, Rijksuniversiteit Groningen
- Onderzoek
2021
- Onderzoek
De rol van virusinfecties bij het ontstaan van parkinson.
Dr. G.M.J. Segers-Nolten, Universiteit Twente
- Onderzoek
De rol van Mcl1 in de overleving van dopamine-neuronen.
Dr. L. van der Heide, Universiteit van Amsterdam
- Onderzoek
2022
- Onderzoek
Start van REM-PET-4: slaapstoornis als voorbode van parkinson.
Prof. dr. K.L. Leenders, UMC Groningen
- Onderzoek
Het effect van alfa-synucleïne op het autofagosomale SNARE-complex.
Dr. T. Koeglsperger, Duitsland
- Onderzoek
2023
- Mijlpaal
25 jaar ParkinsonFonds. Ruim 90 toonaangevende onderzoeken gefinancierd. Ter ere van het jubileum verschijnt een speciaal magazine.
- Mijlpaal
2024
- Hersenbank
De Nederlandse Hersenbank, die we jaarlijks steunen, levert 707 weefselmonsters van parkinsondonoren aan onderzoekers wereldwijd.
- Hersenbank
Groter dan ooit
2025 tot nu. De grootste toekenning in onze geschiedenis, een wereldprimeur in de behandeling, en meer onderzoek tegelijk dan ooit.
2025
- Doorbraak
Wereldprimeur in Nederland: de eerste behandeling met adaptieve diepe hersenstimulatie (aDBS) buiten onderzoeksverband. Mede mogelijk gemaakt door het ParkinsonFonds.
Januari 2025, dr. M. Beudel, Amsterdam UMC
- Nieuw
Lancering van Virtual James Parkinson, een digitale expert die vragen over de ziekte en het onderzoek beantwoordt.
30 april 2025
- Mijlpaal
Recordinvestering: €4,1 miljoen in 11 nieuwe projecten. Verdeeld over genen, veroudering, leefstijl en omgeving. De grootste toekenning in onze geschiedenis.
Augustus 2025
- Doorbraak
2026
- Jonge onderzoekers
Het ParkinsonFonds draagt bij aan de drukkosten van proefschriften, als steun voor promovendi in de laatste fase van hun onderzoek.
Januari 2026
- Mijlpaal
Nieuwe campagnefilm in première in Amsterdam: een indringende film over de impact van parkinson, en waarom onderzoek zo hard nodig is.
19 februari 2026
- Onderzoek
Het onderzoek uit de recordronde loopt: van een bloedtest die parkinson eerder opspoort tot mini-hersenen uit het lab.
Je vindt ze hierboven in het overzicht.
- Mijlpaal
39 onderzoeken tegelijk. Het ParkinsonFonds groeit en financiert nu 39 wetenschappelijke onderzoeken, in Nederland en daarbuiten.
Augustus 2026
- Nieuw
Actrice Stijn Fransen wordt ambassadeur van het ParkinsonFonds.
Oktober 2026
- Jonge onderzoekers
Het volgende hoofdstuk schrijf jij mee
Elke doorbraak in deze tijdlijn begon met mensen die onderzoek mogelijk maakten. We zijn er nog niet: de oorzaak van parkinson is nog niet gevonden. Met jouw donatie help je het onderzoek verder.
Doneer aan onderzoek
Hoe we onderzoek selecteren
We ontvangen jaarlijks veel onderzoeksaanvragen, die we zo veel mogelijk willen honoreren. Elke aanvraag wordt beoordeeld door onze Scientific Advisory Board, samengesteld uit vooraanstaande parkinson-neurologen en -onderzoekers, verbonden aan onder meer Amsterdam UMC, Erasmus MC en de Rijksuniversiteit. Alleen de meest veelbelovende onderzoeken worden geselecteerd en door Stichting ParkinsonFonds gesteund.
Ben jij onderzoeker? Ontdek de mogelijkheden
Ben jij onderzoeker en wil je een aanvraag indienen voor financiering van onderzoek naar de ziekte van Parkinson? Op onze pagina voor onderzoekers lees je meer over de mogelijkheden en voorwaarden.
Geef hoop, steun onderzoek naar parkinson
Onderzoek verandert levens. Zo gaf de behandeling met aDBS (adaptieve diepe hersenstimulatie) patiënt Baafy Winkel haar vrijheid en kwaliteit van leven terug. Dit soort innovaties ontstaan niet vanzelf: daar is jouw steun voor nodig. Doneer vandaag nog eenmalig, maandelijks of jaarlijks en maak direct het verschil in de strijd tegen parkinson.
Hoor wat onderzoek doet
In deze aflevering van Parkinson University vertelt Baafy wat de ingreep haar concreet heeft teruggegeven. Luister het gesprek tussen prof. dr. Martijn Beudel en Baafy op Spotify.
Veelgestelde vragen over parkinson onderzoek
Wat onderzoekt Stichting ParkinsonFonds precies?
Stichting ParkinsonFonds financiert wetenschappelijk onderzoek naar de oorzaken, het verloop en de behandeling van de ziekte van Parkinson, verdeeld over vier domeinen: genen, veroudering, leefstijl en omgeving.
Hoe kiest Stichting ParkinsonFonds welk onderzoek wordt gefinancierd?
Elke onderzoeksaanvraag wordt beoordeeld door het Scientific Advisory Board van vooraanstaande parkinson-neurologen. Alleen de meest kansrijke onderzoeken worden geselecteerd.
Hoe kan ik onderzoek naar parkinson steunen?
Je kunt onderzoek naar parkinson steunen met een eenmalige of periodieke donatie, door zelf een actie te organiseren, of door Stichting ParkinsonFonds op te nemen in jouw testament. Met jouw steun financieren we baanbrekend onderzoek dat levens verandert, denk aan patiënten die door vernieuwende behandelmethoden hun zelfstandigheid herwinnen. Samen versnellen we de weg naar een wereld waarin parkinson te genezen is.